Je kent je eigen website te goed om hem te kunnen beoordelen. Je weet welke knop waarvoor is en waar het formulier staat. Ook wat er achter dat menu-item zit. Dat is precies waarom jij de slechtst denkbare tester bent van je eigen site.
Iemand die je site niet kent, ziet binnen dertig seconden wat jij in drie jaar miste.
Dat is de goedkoopste kwaliteitscontrole die er bestaat. Je hebt er geen gereedschap voor nodig en geen budget.
Alleen vijf mensen, een taak en de discipline om je mond te houden.
Kan iemand doen wat hij wil doen, zonder hulp?
Wat is usability?
Usability is de bruikbaarheid van je website. Kan iemand zijn taak uitvoeren zonder hulp, zonder fouten en zonder te hoeven nadenken?
Het gaat niet over mooi. Het gaat over de vraag of iets doet wat je verwacht.
Het verschil met UX
Bruikbaarheid gaat over of iets werkt. UX gaat ook over hoe het voelt en of je het vertrouwt.
Een formulier kan foutloos werken en toch afschrikken door tien verplichte velden. Dan klopt de bruikbaarheid en de ervaring niet.
Hoe je het test
Bij een gebruikerstest geef je iemand een taak en houd je verder je mond. Dat tweede is het moeilijkst.
Zeg niet: klik hier maar. Zeg: probeer een offerte aan te vragen. Kijk daarna wat er gebeurt.
Waar je op let
Op aarzeling. Waar houdt iemand stil, waar scrolt hij terug, waar zoekt hij iets wat er niet staat.
Vraag pas achteraf waarom hij twijfelde. Tijdens de test stuur je hem anders zonder dat je het doorhebt.
Hoeveel mensen je nodig hebt
Vijf. Na vier of vijf tests hoor je dezelfde problemen terugkomen en levert de zesde weinig nieuws op.
Kies wel mensen die je site niet kennen. Je collega weet al waar alles staat.
Wanneer je test
Het liefst voordat er iets gebouwd is. In een klikbaar model kost een verbetering vijf minuten.
Na de bouw kost dezelfde verbetering een dag. Meer daarover lees je bij CRO.
De fouten die ik het vaakst zie
Zes klassiekers
Een menu met twaalf items waarin niemand iets vindt.
Knoppen die niet als knop worden herkend.
Een formulier dat pas na verzenden zegt wat er fout ging.
Contactgegevens die alleen op de contactpagina staan.
Tekst in blokken van tien regels zonder tussenkopjes.
Zoekresultaten binnen je site die niets opleveren.
Die derde levert de meeste ergernis op. Bij het formulieren invullen hoor je direct te zien wat er mis is en bij welk veld.
Goede foutmeldingen
Bij het tonen van foutmeldingen noem je het veld en de oplossing. Niet: er is iets misgegaan.
Zet de melding bovendien bij het veld zelf. Een rode balk bovenaan een lang formulier helpt niemand.
Het verschil met toegankelijkheid
Bruikbaarheid gaat over iedereen. Toegankelijkheid gaat specifiek over mensen met een beperking.
Ze overlappen sterk. Wat met een toetsenbord werkt en genoeg contrast heeft, is voor iedereen prettiger, zie accessibility.
Begin bij je menu
Dat is bij de meeste sites de grootste winst. Zeven items is genoeg en twaalf is te veel.
Noem ze bovendien zoals je klant ze noemt en niet zoals ze intern heten, zie navigatie.
Ook een bestaande site is te testen
Je hoeft niet te wachten op een verbouwing. Een half uur met vijf mensen levert je een concrete lijst op.
Dat is beter dan een vermoeden dat er iets niet klopt. Zie ook UI.
Toegankelijk en bruikbaar zijn niet hetzelfde
Een site kan technisch toegankelijk zijn en toch onbruikbaar, bijvoorbeeld door een menu met twaalf items.
Andersom kan ook: een prettige site die voor een blinde bezoeker niet te gebruiken is. Je hebt ze allebei nodig.
Waarom je geen budget nodig hebt
Je hebt geen gereedschap nodig en geen bureau. Alleen vijf mensen, een taak en de discipline om je mond te houden.
Dat laatste is het moeilijkste deel. De neiging om te helpen is groot, en juist dat maakt je test waardeloos.
Meer vragen over Usability
Dit zijn de vragen die ik hierover het vaakst krijg. Ik werk ze los uit.
Wat is usability?
Hoe test je de usability van je website?
Wat is het verschil tussen usability en UX?
Welke usability-fouten kom je het vaakst tegen?
Hoeveel mensen heb je nodig voor een test?
Is usability hetzelfde als toegankelijkheid?
Wat is usability?
Je geeft iemand een taak en houdt verder je mond. Dat tweede is het moeilijkst.
Zeg niet: klik hier maar. Zeg: probeer een offerte aan te vragen. Kijk daarna wat er gebeurt.
Let op aarzeling. Waar houdt iemand stil, waar scrolt hij terug, waar zoekt hij iets wat er niet staat.
Vraag pas achteraf waarom hij twijfelde. Tijdens de test stuur je hem anders zonder dat je het doorhebt.
Je hebt er geen gereedschap voor nodig en geen budget. Alleen vijf mensen, een taak en de discipline om je mond te houden.
Geef een taak en houd verder je mond. Dat laatste is het moeilijkste deel.
Let vooral op aarzeling: waar houdt iemand stil, waar scrolt hij terug? Vraag pas achteraf waarom hij twijfelde. De neiging om te helpen is groot, en juist die maakt je test waardeloos. Zeg dus niets tot iemand klaar is. Noteer wat je ziet en niet wat je denkt dat er bedoeld werd.
Hoe test je de usability van je website?
Usability is de bruikbaarheid van je website. Kan iemand zijn taak uitvoeren zonder hulp, zonder fouten en zonder te hoeven nadenken?
Het gaat niet over mooi. Het gaat over de vraag of iets doet wat je verwacht.
Je kent je eigen website te goed om hem te kunnen beoordelen. Je weet welke knop waarvoor is en waar het formulier staat.
Dat is precies waarom jij de slechtst denkbare tester bent van je eigen site.
Iemand die je site niet kent, ziet binnen dertig seconden dingen die jij in drie jaar niet hebt gezien. Dat is de goedkoopste kwaliteitscontrole die er bestaat.
Laat iemand anders je site gebruiken en kijk mee. Jij bent de slechtst denkbare tester van je eigen site.
Je weet namelijk al waar alles staat. Dat maakt je blind voor wat er niet klopt. Het gaat niet over mooi maar over de vraag of iets doet wat je verwacht. Dat is een andere toets.
Hoeveel mensen heb je nodig voor een test?
Vijf. Na vier of vijf tests hoor je dezelfde problemen terugkomen en levert de zesde weinig nieuws op.
Kies wel mensen die je site niet kennen. Je collega weet al waar alles staat en is dus geen goede tester.
Het liefst test je voordat er iets gebouwd is. In een klikbaar model kost een verbetering vijf minuten.
Na de bouw kost dezelfde verbetering een dag, want dan zit het in je sjabloon.
Heb je een bestaande site, test dan alsnog. Ook op een live site levert een half uur met vijf mensen je een concrete lijst met verbeteringen op.
Neem vijf mensen die je site niet kennen. Meer levert weinig extra op.
Test het liefst voordat er iets gebouwd is. Ook een bestaande site is te testen, en dat levert je een concrete lijst op. Een half uur met vijf mensen levert je een concrete lijst op. Dat is beter dan een vermoeden dat er iets niet klopt.
Welke usability-fouten kom je het vaakst tegen?
Zes komen bij vrijwel elke site terug.
Een menu met twaalf items waarin niemand iets vindt. Knoppen die niet als knop worden herkend. Een formulier dat pas na verzenden zegt wat er fout ging.
Contactgegevens die alleen op de contactpagina staan. Tekst in blokken van tien regels zonder tussenkopjes. En zoekresultaten binnen je site die niets opleveren.
Die derde levert de meeste ergernis op. Je hoort direct te zien wat er mis is en bij welk veld.
Noem in een foutmelding het veld en de oplossing. Niet: er is iets misgegaan. Zet die melding bovendien bij het veld zelf, want een rode balk bovenaan een lang formulier helpt niemand.
Loop deze zes na op je eigen site en je vindt er waarschijnlijk drie terug.
Begin bij je foutmeldingen, want daar zit de meeste ergernis. Noem het veld en de oplossing, en zet de melding bij het veld zelf. Een rode balk bovenaan een lang formulier helpt niemand. Zet je melding altijd bij het veld waar het misging.
Is usability hetzelfde als toegankelijkheid?
Nee, al overlappen ze sterk. Bruikbaarheid gaat over iedereen, toegankelijkheid gaat specifiek over mensen met een beperking.
Wat met een toetsenbord werkt en genoeg contrast heeft, is voor iedereen prettiger.
Je kunt een site hebben die technisch toegankelijk is en toch onbruikbaar, bijvoorbeeld door een menu met twaalf items.
Andersom kan ook: een prettige site die voor een blinde bezoeker niet te gebruiken is.
Begin bij je menu als je moet kiezen. Dat is bij de meeste sites de grootste winst. Zeven items is genoeg, en noem ze zoals je klant ze noemt en niet zoals ze intern heten.
Werk aan allebei, want ze versterken elkaar. Wat toegankelijk is, is voor iedereen prettiger.
Begin bij je menu als je moet kiezen. Zeven items is genoeg en twaalf is te veel, en dat is bij de meeste sites de grootste winst. Noem je menu-items zoals je klant ze noemt en niet zoals ze intern heten. Dat is een gratis verbetering.
Wil je weten waar bezoekers op jouw site vastlopen? Stuur me de link via het formulier hieronder. Ik loop hem na als iemand die hem niet kent en stuur je terug waar het schuurt. Vermeld je plaats, dan weet ik meteen waar je zit.
Waar kan ik je mee helpen?
Ook bekend als: Bruikbaarheid, gebruiksvriendelijkheid, gebruiksgemak
